سواد علمی – فناورانه ( تکنولوژیک )

یکی از موضوع هایی که امروزه توجه بسیاری از متخصصان آموزش و پرورش جهان را به خود جلب کرده است ، موضوع سواد علمی – فناورانه است .

سواد علمی – فناورانه ، به مجموعه ای از دانستنی ها و مهارت ها در زمینه علوم و فناوری از دانستنی ها و مهارت ها در زمینه علوم و فناوری گفته می شود که هر اسنانی برای زندگی کردن به آن نیاز دارد . آنچه امروزه در رسانه ها سواد علمی – فناورانه نامیده می شود ، در واقع یافتن توانایی حل مسابل و مشکلاتی است که جامعه بشری با آن مواجه است و هر اسنانی ، به عنوان عضوی  از این جامعه ، می تواند نقشی مثبت یا منفی در مقابل این مسایل ایفا کند ، مشکلاتی همچون : کاهش منابع ماده و انرژی ، لزوم یافتن منابع جایگزین برای این دو منبع حیاتی ، آلودگی محیط زیست ، بازیافت مواد اولیه پس از مصرف و بسیاری مسایل دیگر .

از همه این مسائل مهم تر ، نیازی به نام توسعه پایدار است که بستگی عمیق به سطح سواد علمی –فناورانه مردم جامعه دارد . امروزه ، متخصصان توسعه شناسی ، بر عامل نیروی انسانی کارآمد و دارای سطح بالای سواد علمی – فناورانه ، به عنوان یکی از عوامل اساسی توسعه پذیری جامعه تاکید می کنند و گاهی آن را به عنوان مهم ترین عامل توسعه و پیش شرط تحقق آن بر می شمارد . از این رو در جهان امروز ، تمامی کشورها می کوشند سطح سواد علمی – فناورانه جامعه خود را بهبود بخشند تا ازنی راه بتوانند ، زمینه توسعه پایدار را در کشور خود فراهم کنند.یکی از عواملی که مستقیما بر سطح سواد علمی –فناورانه مردم هر جامعه اثر می گذارد ، کیفیت آموزش علوم در نظام آموزش و پرورش آن کشور است . ارتباط بین سطح سواد علمی –فناورانه مردم یک جامعه و کیفیت آموزش علوم در دوره آموزش رسمی در آن جامعه ، ارتباطی کاملا نظامدار است و تا حدود زیادی به مشخصات و ماهیت سواد علمی – فناورانه مربوط می شود .

لذا ، قبل از تعیین این ارتباط نظامدار میان سواد علمی –فناورانه و کیفیت آموزش علوم ، باید مشخصات و خصوصیات سواد علمی – فناورانه را مورد توجه بیش تری قرار دهیم . این خصوصیات عبارتند از :

1- سواد علمی – فناورانه یک نیاز همگانی است .

همه انسان ها در هر شرایط محلی ، شغلی ، اقتصادی ، اجتماعی و سیاسی ، برای زندگی کردن به فراگیری مجموعه ای از اطلاعات در زمینه علم و فناوری نیاز دارند . آموختن این مجموعه از اطلاعات که به آن سواد علمی – فناورانه اطلاق می شود ، لازمه توانایی بشر برای زندگی کردن در قرن آینده خواهد بود .

2- سواد علمی فناورانه برای افراد مختلف ، متفاوت است .

کسب سواد علمی – فناورانه گر چه برای همگان ضروری است ، اما مصادیق اطلاعات مورد نیاز هر فرد ، با فرد دیگر متفاوت است و به شرایط محیطی ، شغلی ، سنی و بسیاری از شرایط دیگر بستگی دارد . مثلا یک کشاورز ، یک پزشک ، یک راننده لوکوموتیو  و یک خانم خانه دار ، همگی به دانستن اطلاعات فراوان در زمینه شغلی خود نیاز دارند ، اما اطلاعات هر زمینه با اطلاعات سایر زمینه ها تا حد زیادی متفاوت است .

3- سواد علمی –فناورانه پیوسته در حال تغییر است .

با پیشرفت علم و فناوری و توسعه جوامع ، محدوده عماکرد و مصادیق سواد علمی و فناورانه برای هر فرد  ، دائما  در حال تغییر است . یعنی ،  هر انسانی باید دائما در پی کسب اطلاعات جدیدتری باشد که مورد نیاز است . به عبارت دیگر ، سواد علمی – فناورانه مورد نیاز هر فرد در زندگی آینده او ، از هم اکنون روشن نیست و دائما در حال تغییر است 0

4- آموختن سواد علمی به عنوان یک فرآورده ، تنها در یک برهه زمانی مشخص از زندگی هر شخص ، غیر ممکن است .

·         در دوره آموزش مدرسه ای نمی توان کلیه اطلاعات مورد نیاز هر دانش آموز را دراختیار او قرار داد ، چرا که :

اولا ، ما نمی دانیم او در آینده در چه شرایطی از نظر شغلی ، جغرافیایی ، اجتماعی و غیره قرار خواهد گرفت .

ثانیا ، نمی دانیم که در آینده چه تحولاتی در زمینه دانش بشری رخ خواهد داد .

بنابراین ، آموختن همگی مصادیق سواد علمی – فناورانه مورد نیاز دانش آموزان در دوران آموزش عمومی امری محال است و یادگیری باید در تمام عمر ادامه یابد .